Xứ Bắc

Hôm qua ăn cơm xong, lên nhà thấy có cuộc gọi nhỡ, thấy số quen của ông anh cùng phố ngày xưa và bây giờ cũng có hàm có vị, hàm thứ trưởng,oai thật Gọi lại thấy tiếng xì xào Bình bô đó, anh hỏi mày đang ở đâu? Tưởng anh đến làm việc ở Huế gọi mình hóa ra không phải. Anh nói mày biết tao đang ở đâu không? Anh đang ăn cơm ở Ngọc than đây, mày nhớ thằng Giản không? Olalala, sướng quá rồi còn gì nữa anh. Ừ, hai vợ chồng tao năm nào cũng cố bố trí về nơi này một lần , tao coi nơi này như quê hương thứ 2 mày à. Mọi người nói sao không thấy mày về lần nào? Thôi hôm nào ra đây gọi tao bố trí cho mày về nhé. Nói chuyện xong mà người cứ bâng khuâng, dòng suy nghĩ cứ như về nơi xa đó. Nơi đó bây giờ cũng đã là đất Hà nội, nơi đó cách Hà nội 30km thôi nhưng sao mình chưa một lần quay lại. Thật ra mấy lần ra đều muốn về, nhưng đều rất ngại, rủ mấy thầng bạn cùng ở nơi sơ tán về cùng thì thằng nào cũng có lý do, thôi thì bận lắm, thôi thì tao về hoài, nghĩa là lúc nào cũng có lý do và toàn có lý cả. Ngay ông anh mà mình nói đây,mình cũng đã từng nhắn tin anh tổ chức cho bọn em về đi mà đâu có 1 dòng hồi âm.Nói vậy cũng là lý do thôi vì mình luôn không can đảm làm cái gì một mình cả mà thôi. Hèn và hèn kinh khủng. Hic hic, biết mình hèn vẫn tốt hơn thằng không biết mình hèn. Hôm nay lên mạng gặp bài của bác thomnx viết về lung tung lang tang nhưng thấy hay hay, bác còn động viên viết về ký ức nhà quê Hà nội đi bạn, tự nhiên hưng phấn nhớ lại ngày xưa xứ Bắc của mình. Nói xứ Bắc của mình là nói đại, chứ quê mình ở Huế theo quy định của pháp luật, theo văn học thì quê hương là nơi chôn rau cắt rốn lại là Bệnh viện Hà đông. Nơi đây bây giờ lại là Hà nội nên Quê hương là Hà nội. Giấy khai sinh ở Ấp Thái hà Đống đa Hà nội. Hic hic, tự nhiên lại lan man cái vụ xuất thân thế nhỉ? Mình đi sơ tán từ năm lớp 2 về Hà bắc, từ năm lớp 3 về Quốc oai Hà tây, xã Ngọc mỹ, thôn Ngọc than. Nơi đây Ngân hàng kiến thiết chọn làm nơi làm việc và mình là con cháu trong nhà nên cũng về sơ tán với Ba. Vùng quê mình ở cũng như bao vùng khác ở Bắc bộ ngày ấy, có cây gạo đầu làng, có cây đa bên sân kho HTX, có giếng nước cả làng dùng chung và có con sông đào chảy qua và người ta gọi là ngòi.Làng Ngọc than như nói chung chật, nhà san sát nhau, nhà nào cũng có sân, nhà trên nhà dưới. Giàu thì nhà 5 gian, nghèo thì ba gian...Hồi chúng tôi về sơ tán thì đều được ở nhà rộng cả, vì rộng nên mới được vận động cho dân thành phố về sơ tán ở nhờ mà. Tôi ở nhà Bà Nhường cùng Ba, nhà Bà có mấy con là anh Nhường( bắc toàn gọi chủ nhà bằng tên con cả). Chồng đã chết, hình như bị CS xử lý địa chủ thời cải cách ruộng đất sau sửa sai hạ xuống trung nông. Vùng tôi ở có cái đặc biệt là dân có giọng nói rất khó nghe, nặng kinh khủng. Giọng như khu 4 ấy, nói toàn mất dấu. Nhớ có lần gia đình bà chủ mời ba và tôi ăn cỗ, cỗ rằm gì đó. Ngày đó mà được ăn cỗ là sướng lắm ý, vì có thịt, có xôi và nhiều nhiều thứ lắm....ăn xong cái Nhu con bà Nhường hỏi : "Có ăn chề không...." Tôi không nghe ra hỏi lại cái gì ? " Có ăn chề...không" Tôi chịu bất lực và khi cái Nhu đưa tay chỉ bát chè mới biết là ăn chè không?

Tuổi thơ, hay nói đúng ra tuổi thiếu niên tôi ở đó mấy năm cũng như bao bạn bè về sơ tán khác. Chúng tôi biết bơi nhờ thời đó, biết bắt cá, gánh nước, mót lúa cũng thời kỳ đó. Câu săn sắt giữa ao thời trưa hè cũng ở nơi đây. Đêm đêm tụ tập mấy đứa sơ tán với nhau nhắc về Hà nội. hay tụ tập nhất là ở nhà anh chủ đầu làng, nhà rộng và như là trung tâm của cơ quan sơ tán. ở đấy có con Bình, con bác Huyên, học trên tôi 1 lớp. Xinh, học khá, tôi và thằng Hạnh hay tâm sự mơ về nó. Hichic. Bên cạnh nhà anh Tiếp có thằng Giản, học cùng Bình "cò" và Hạnh thì phải. Thằng Giản hay chơi với nhóm sơ tán bọn tôi, nhưng trẻ con nhiều khi tức nhau cũng đánh nhau. Nhớ điều này mà buồn cười, biết mấy thằng nhà quê rất khỏe, vật rất giỏi nên mỗi lần đánh nhau chúng tôi đều giao hẹn là chỉ đấm thôi nhé, không chơi vật. Thế là mới đánh và đấm thì dân thành phố có vể hơn cơ mấy nhà quê. hahaha. Có thằng điên lên bất chấp, chịu đau mấy đấm xông vào bẻ lưng là chúng tôi đổ nhào và thế là dừ đòn. Ừ, nhóm chúng tôi chỉ có anh Nam lớn tuổi nhất, học trên tôi 2 lớp, nhà lại cùng phố tôi nên rất thân nhau. Có Bình "cò" bây giờ cũng CT Tập đoàn này, Hiệp cũng CT Tập đoàn. Chỉ có Hạnh sau này tôi không biết. Ngày đó học hành rất thoải mái, chúng tôi là dân thành phố nên không phải làm gì nên đứa nào cũng giỏi thuộc trường xã. Tôi được làm lớp phó và có lẽ đó là chức vụ to nhất của tôi thời đi học đó. Hồi này tôi đã thấy bệnh văn mẫu, bài mẫu xuất hiện rồi. Hôm thi thầy giáo trước đó mấy ngày bắt cả lớp học thuộc lòng bài văn của tôi để nếu trúng đề thì cứ thế chép ra. Hóa ra bệnh hình thức đã xuất hiện từ những năm 60 và bây giờ chỉ nặng nề thêm thôi. Lớp tôi có thằng Đăng Bình làm lớp trưởng, hình như con nhà Ngoại giao gì đó, sau này tôi cũng không gặp lại.

Tôi không nhớ nhiều về ngày đó nhưng sao cứ nao nao khi nghe nhắc lại nơi sơ tán, phải chăng nơi đó đó cho tôi thấm đẫm những tập tục của xứ bắc của những ngày rằm, của ngày mùa, của đêm đông rét buốt....của ánh mắt khó chịu của bà chủ nhà khi không gánh nước mà cứ dùng thoải mái, của nụ cười khi biết cái thằng gầy còm mà kể chuyện tiếu lâm hóm hỉnh chăng? Của những đêm đen phải chạy qua bãi tha ma mà miệng luôn lẩm bẩm không sợ không sợ, của mùi thơm của đòng lúa khi thời con gái lên men, của nhưng trò tinh nghịch đi rình rập trai làng và thôn nữ trong các đống rạ ngoài đồng chăng ?Tôi không biết....và tôi không biết nữa, chỉ biết đó là góc ký ức của đời người và góc đấy rất nhỏ nhưng nó làm ta xôn xao khi nghĩ về nó.